Jest takie miejsce w Poznaniu, w którym zatrzymał się czas. W tym miejscu, którego dzieje stanowią początek polskiego chrześcijaństwa i kultury, cisza i spokój pozwalają zebrać myśli, podumać nad przeszłością, a co z tym związane, przynoszą odpowiedzi na pytania, jakie się w nas rodzą. Tą niezwykłą przestrzenią jest Muzeum Archidiecezjalne, mieszczące się w gmachu dawnej Akademii Lubrańskiego na Ostrowie Tumskim. Jest to jedna z pierwszych placówek muzealno-wystawienniczych w Poznaniu.
Trochę historii
Muzeum zostało założone w latach 1894-98 przez ówczesnego arcybiskupa gnieźnieńsko-poznańskiego – Floriana Stablewskiego. Przez lata osobiście gromadził on cenne obiekty sztuki sakralnej, a wiele z tych dzieł zostało przywiezionych z zagranicy.
Pierwsza ekspozycja muzealna znajdowała się w dawnym klasztorze sióstr karmelitanek na Zagórzu (dziś już nieistniejącym, rozebranym przez Niemców podczas okupacji), w latach 1923-1929 na Zamku Cesarskim, a od 1936 r. w kilku pomieszczeniach dawnej Akademii Lubrańskiego Na początku II wojny światowej władze niemieckie zarekwirowały i wywiozły zbiory. Po jej zakończeniu, aż do początków lat sześćdziesiątych XX w., pomimo odzyskania znacznej części kolekcji, instytucja była zamknięta dla zwiedzających. Dopiero w 1964 r. arcybiskup Antoni Baraniak nakazał przygotować zbiory do ekspozycji, którą ponownie urządzono w parterowych salach dawnej Akademii Lubrańskiego. W 1991 r. zmieniono siedzibę muzeum – przeniesiono eksponaty do budynku przy ul. ks. Posadzego.
Po wejściu Polski do UE, w ramach programu ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego, zmodernizowano zabytkowy budynek Akademii i w całości przeznaczono na muzealną ekspozycję. Uroczyste otwarcie miało miejsce 13 września 2007 r. 
Zbiory muzealne
Zbiory Muzeum Archidiecezjalnego są niezwykle bogate. Zgromadzono rozmaite dzieła sztuki, przeważnie religijnej. Można podziwiać: obrazy, rzeźby, naczynia liturgiczne ze złota i srebra, tkaniny oraz wyroby kowalskie. Nie brakuje również wyrobów sztuki użytkowej i świeckiej. Znaczną część kolekcji stanowią depozyty parafii oraz dary osób prywatnych takich jak: Helena i Wiesława Cichowicz (dzieła sztuki ludowej, szkło, porcelana, srebra, obrazy Leona Wyczółkowskiego i Teodora Axentowicza - portrety, pejzaże), prof. Eugeniusz Iwanoyko (obrazy, ikony, rzeźby, meble, dywany), Stanisława i Stanisław Szułdrzyńscy (portrety rodzinne, meble, pamiątki historyczne, wazony chińskie).
Przez szereg lat zgromadzono pokaźną kolekcję nowożytnego malarstwa i rzeźby, kolekcję portretów, argenteriów, tkanin, porcelany, szkła i sreber. Na szczególną uwagę jednak zasługuje kolekcja sztuki gotyckiej. Muzeum zajmuje trzecie miejsce w kraju pod względem ilości zgromadzonych tu dzieł sztuki sakralnej XIV, XV i XVI wieku.
Warto zobaczyć
Muzeum Archidiecezjalne to miejsce, któremu należy się szczególna uwaga nie tylko ze strony mieszkańców Poznania, ale również ze strony wszystkich Polaków oraz turystów odwiedzających nasz kraj. Bogactwa i wartości artystycznej ekspozycji nie sposób przecenić, bowiem kryją się za nią chrześcijańskie korzenie, historia oraz kultura.
Najważniejszym obiektem, jaki w Muzeum powinno się zobaczyć, jest „Miecz św. Piotra”, którym według tradycji apostoł Piotr odciął ucho słudze arcykapłana Malchusowi podczas pojmania Chrystusa na Górze Oliwnej, a który ofiarowany został jako relikwia pierwszemu biskupowi polskiemu Jordanowi w 968 r. Jest to zatem najstarszy zabytek chrześcijańskiej Polski i świadek jej ponad tysiącletniej historii. Miecz św. Piotra wyeksponowany jest w muzealnym skarbcu w specjalnie przygotowanej dla niego gablocie.
Ponadto zbiory mieszczą się na czterech poziomach budynku. Wystawy stałe znajdują się na piętrach, natomiast czasowe – na parterze oraz na poddaszu. Na pierwszym piętrze można oglądać Galerię Portretów, w tym portretów trumiennych (np. portret Bartłomieja Lambrechta – 1667 r.) oraz dzieła sztuki i wyroby zgromadzone w Salonie Ofiarodawców (srebrne i porcelanowe naczynia, meble, obrazy Teodora Axentowicza czy Leona Wyczółkowskiego).
Na drugim piętrze znajduje się Galeria Sztuki Średniowiecznej oraz Skarbiec. Bezcennym zabytkiem jest tutaj np. najstarsza w Polsce figura grobowa Chrystusa, pochodząca z I poł. XIV w. czy obraz Chrystus w sarkofagu z ok. 1500 r. Ponadto zgromadzono tu mnóstwo figur Madonn z Dzieciątkiem oraz świętych. Są też całe kwatery ołtarzy (np. kwatera przedstawiająca męczeństwo św. Apolonii), skrzynia ołtarza szafowego z Grabowa Królewskiego z ok. 1375 r. – najstarsza zachowana skrzynia w Wielkopolsce, a także Piety (m.in. Pieta z 2 ćw. XIV w. pochodząca z Jeżewa). Przyciągającymi wzrok obiektami są figura św. Maurycego (ok.1460 r.) – dar prof. E. Iwanoyko, antaby z drzwi Katedry Poznańskiej czy żałobny ornat z czaszkami z ok. 1480 r.
Niezwykłym miejscem jest skarbiec. Mieszczą się w nim liczne, bogato zdobione monstrancje (np. monstrancja będąca darem Władysława Jagiełły z ok. 1400 r., czy też monstrancja z Krotoszyna, która została wykonana na zamówienie przez złotnika poznańskiego - Jana Różyckiego), szczerozłote kielichy, pacyfikały, kadzielnice, relikwiarze… W zbiorze są także pierścienie oraz pektorały arcybiskupów i biskupów poznańskich.
Na klatce schodowej drugiego piętra, na wprost szerokich schodów wzrok przyciąga „Droga do Centrum” – obraz namalowany w 1985 r. przez poznańską artystkę, Danutę Waberską. Wymowa tego dzieła jest wieloznaczna i otwierająca pole do myślenia.
O niezwykłości Muzeum Archidiecezjalnego decyduje…
... nie tylko pokaźna ekspozycja, ale także życzliwie nastawieni do zwiedzających pracownicy muzeum oraz … cisza i spokój, jakie w nim panują. Warto dodać, iż budynek posiada urocze atrium, które na wiosnę i przez całe lato przyozdabiają kolorowo kwitnące kwiaty.
Oglądając i kontemplując wiekowe zabytki, można zapomnieć o rutynie czy trudach dnia codziennego i udać się w podróż do przeszłości, do korzeni religii chrześcijańskiej na ziemiach polskich, do źródeł naszej kultury.
Autor: Aleksandra Pudelska
Atuty
- wystawy prezentujące zbiory własne, innych muzeów, pokazujące twórczość współczesnych artystów
- działalność edukacyjna skierowana do dzieci i młodzieży: lekcje muzealne, warsztaty plastyczno-konserwatorskie w czasie roku szkolnego jak i podczas wakacji
- współpraca z muzeami w całym kraju, udostępniając obiekty w celach ekspozycyjnych i do badań naukowych
- organizacja lub współorganizacja konferencji, sympozjów naukowych, koncertów
Skomentuj pierwszy!